Tarif ToU TNB: Patut Anda Tukar atau Tidak?

Beza antara tarif Umum dan tarif Time-of-Use (ToU) untuk Voltan Sederhana di bawah RP4 nampak kecil di atas kertas: RM89.27/kW/bulan berbanding RM97.06/kW/bulan untuk caj permintaan. Beza RM7.79 sekilowatt itu bermakna kilang dengan puncak 1,000 kW membayar kira-kira RM7,790 lebih setiap bulan jika tukar ke tarif ToU TNB dan tiada apa-apa berubah dalam operasi. Tetapi ada satu klausa yang mengubah seluruh kiraan: di bawah ToU, permintaan maksimum atau Maximum Demand (MD) yang direkod di luar waktu puncak tidak dicaj langsung. Bagi sesetengah premis itu bermakna penjimatan puluhan ribu ringgit sebulan. Bagi yang lain ia cuma bil yang lebih mahal.

Baca versi Bahasa Inggeris: TNB ToU Tariff Under RP4: Should Your Business Switch?

Apa itu tarif ToU TNB di bawah RP4?

ToU ialah pilihan tarif yang mengenakan kadar berbeza mengikut waktu penggunaan tenaga. RP4 berkuat kuasa 1 Julai 2025 hingga 31 Disember 2027 di Semenanjung Malaysia, dan ia memansuhkan kategori lama B, C1, C2, E1, E2 dan E3. Yang menggantikannya ialah kategori berasaskan voltan sambungan: Voltan Rendah (>50V hingga 1kV), Voltan Sederhana (1 hingga 50kV) dan Voltan Tinggi (>50kV). Setiap satu mempunyai dua pilihan, iaitu Umum (General) atau ToU. Jika anda belum pasti anda berada di kategori mana selepas peralihan, mulakan dengan penjelasan kategori tarif TNB di bawah RP4 sebelum meneruskan pengiraan di bawah.

Satu perkara penting: pilihan ToU hanya bermakna dari segi MD untuk pengguna Voltan Sederhana dan Voltan Tinggi. Bagi Voltan Rendah, caj kapasiti dan caj rangkaian dikira per kWh dan tiada caj MD berasingan, jadi logik "alih beban keluar dari tetingkap puncak untuk potong MD" tidak terpakai dengan cara yang sama.

Bil RP4 anda mengandungi lima komponen: Caj Tenaga (sen/kWh), Caj Kapasiti, Caj Rangkaian, Caj Runcit (jumlah tetap RM sebulan) dan AFA (Automatic Fuel Adjustment, pengganti ICPT). Bila kita bandingkan Umum lawan ToU, dua perkara yang benar-benar bergerak ialah Caj Tenaga dan gabungan Kapasiti serta Rangkaian yang membentuk caj permintaan.

Bilakah waktu puncak ToU bermula dan berakhir?

Waktu puncak ialah 2:00 petang hingga 10:00 malam pada hari bekerja. Semua masa lain adalah luar puncak, termasuk pagi sebelum 2 petang, malam selepas 10 malam, sepanjang hujung minggu dan cuti umum terpilih.

Perhatikan bentuk tetingkap ini. Ia bukan tetingkap "waktu pejabat". Pukul 8 pagi hingga 2 petang, iaitu separuh hari bekerja biasa, jatuh di luar puncak sepenuhnya. Itu sebabnya ramai operator yang menganggap ToU sebagai "tarif untuk syif malam sahaja" tersilap: sebahagian besar syif pagi pun sudah berada dalam zon luar puncak.

Kesan kedua lebih besar lagi. Kira-kira 128 jam dalam seminggu adalah luar puncak berbanding 40 jam puncak. Jika puncak sebenar kilang anda berlaku pada pukul 10 pagi semasa semua kompresor dihidupkan serentak selepas start-up, MD itu langsung tidak masuk kiraan caj permintaan di bawah ToU.

Kenapa MD luar puncak yang tidak dicaj mengubah seluruh kiraan

Di bawah tarif Umum, caj permintaan dikira pada selang 30 minit tertinggi dalam sebulan, tidak kira bila ia berlaku. Pukul 3 pagi hari Ahad pun dikira. Di bawah ToU, hanya selang 30 minit tertinggi dalam tetingkap 2 petang hingga 10 malam hari bekerja yang dicaj.

Kesannya boleh dilihat dengan satu contoh (anggaran ilustrasi, Voltan Sederhana). Katakan puncak bulanan keseluruhan sebuah kilang ialah 1,000 kW.

Di bawah tarif Umum: 1,000 kW × RM89.27 = kira-kira RM89,270 sebulan untuk caj permintaan sahaja.

Di bawah ToU, jika puncak dalam tetingkap 2 petang hingga 10 malam hanya mencecah 700 kW kerana pengeluaran berat berjalan pada waktu malam: 700 kW × RM97.06 = kira-kira RM67,942. Penjimatan kira-kira RM21,300 sebulan, sebelum mengambil kira apa-apa perbezaan pada kadar tenaga.

Tetapi jika puncak dalam tetingkap itu juga 1,000 kW kerana operasi anda memang paling sibuk pada tengah hari: 1,000 kW × RM97.06 = kira-kira RM97,060. Anda kini membayar RM7,790 lebih setiap bulan untuk beban yang sama.

Daripada dua angka ini kita boleh keluarkan satu ujian ringkas. RM89.27 dibahagi RM97.06 ialah kira-kira 0.92. Maksudnya, jika MD anda dalam tetingkap puncak melebihi kira-kira 92 peratus daripada MD bulanan keseluruhan, caj permintaan ToU akan lebih mahal daripada tarif Umum. Di bawah 92 peratus, ToU mula menang, dan semakin rendah nisbah itu semakin besar penjimatannya. Untuk menguji senario ini dengan angka anda sendiri, kalkulator Maximum Demand memberi perbandingan dua struktur tarif dalam beberapa minit.

Siapa untung bila tukar ke tarif ToU?

Premis yang beban beratnya jatuh di luar 2 petang hingga 10 malam hari bekerja adalah calon paling kuat.

Kilang tiga syif dan operasi 24 jam biasanya menang, kerana pengeluaran malam dan hujung minggu mengisi jam luar puncak sementara puncak sebenar sering berlaku semasa start-up pagi yang tidak dicaj di bawah ToU. Kilang sejuk beku dan cold storage juga sesuai kerana beban penyejukan boleh dipratundakan (pre-cool) sebelum 2 petang dan dilonggarkan semasa tetingkap puncak tanpa menjejaskan suhu produk. Pengendali loji rawatan air, pam dan aerator boleh menjadualkan kitaran pam ke waktu malam dengan pelarasan set point yang minimum. Premis yang mempunyai penyimpanan tenaga terma atau bateri pula pada dasarnya membina puncak buatan pada waktu luar puncak dan melepaskannya semasa puncak.

Ada satu kumpulan lagi yang sering terlepas pandang: premis yang beban tengah harinya sebenarnya boleh dialih tetapi tidak pernah diuji. Contohnya bengkel yang menjalankan ujian beban penuh, oven pengeringan atau kerja pengimpalan berat pada pukul 3 petang semata-mata kerana itulah jadual yang diwarisi, bukan kerana proses menuntutnya.

Siapa rugi bila tukar ke ToU?

Premis yang profil bebannya terkunci pada tengah hari akan membayar lebih. Bangunan pejabat adalah contoh paling jelas: beban penyaman udara memuncak antara 2 dan 4 petang, tepat di tengah tetingkap puncak, dan beban itu tidak boleh dialih ke tengah malam kerana penyewa berada di dalam bangunan pada waktu tersebut. Pusat beli-belah dan restoran menghadapi masalah sama dengan puncak petang dan awal malam yang jatuh dalam tetingkap. Sekolah dan klinik pesakit luar juga cenderung memuncak pada waktu siang.

Bagi premis begini, tukar ke ToU bermakna membayar kadar caj permintaan yang lebih tinggi untuk MD yang sama, ditambah kadar tenaga puncak yang lebih tinggi untuk kWh yang memang jatuh pada waktu puncak. Ini kerugian dua kali. Kekal pada tarif Umum, kemudian tumpukan usaha kepada menurunkan MD itu sendiri melalui penstaggeran chiller, kawalan optimum start dan penetapan had permintaan.

Bagaimana menguji keputusan dengan data selang 30 minit anda

Keputusan ini tidak boleh dibuat daripada bil bulanan. Bil hanya memberitahu anda satu nombor MD dan jumlah kWh. Ia tidak memberitahu anda bila MD itu berlaku, dan itulah maklumat yang menentukan segalanya.

Anda perlukan data selang 30 minit sekurang-kurangnya 12 bulan supaya bulan panas dan bulan cuti sama-sama masuk dalam analisis. Daripada data itu, tiga perkara perlu dikira untuk setiap bulan: MD keseluruhan, MD tertinggi dalam tetingkap 2 petang hingga 10 malam hari bekerja, dan pecahan kWh antara puncak dan luar puncak. Nisbah MD puncak berbanding MD keseluruhan memberi jawapan pertama. Pecahan kWh memberi jawapan kedua apabila digandakan dengan kadar tenaga masing-masing. Kadar tenaga Voltan Sederhana berada sekitar 29 hingga 31 sen/kWh di bawah RP4, dan struktur ToU memecahkannya kepada kadar puncak yang lebih tinggi serta kadar luar puncak yang lebih rendah. Ambil angka semasa terus daripada jadual rasmi di https://www.mytnb.com.my/tariff/index.html dan https://www.tnb.com.my/commercial-industrial/pricing-tariffs1 kerana kadar ini disemak dari semasa ke semasa.

Satu lagi perkara yang patut disemak sambil membuka data itu: faktor kuasa (power factor). Surcaj dikenakan jika faktor kuasa jatuh di bawah 0.85 untuk bekalan di bawah 132 kV, atau di bawah 0.90 untuk 132 kV ke atas. Surcaj ini terpakai sama ada anda di tarif Umum atau ToU, jadi tidak ada gunanya memenangi RM20,000 pada caj permintaan sambil kehilangan sebahagian daripadanya pada surcaj yang boleh diselesaikan dengan bank kapasitor.

Selepas menukar tarif, pemantauan jadi lebih kritikal, bukan kurang. Di bawah ToU, satu selang 30 minit yang tersasar pada pukul 3 petang menetapkan caj permintaan anda untuk sebulan penuh. CobiNeural memantau kW anda secara masa nyata, mengesan MD yang sedang terbentuk dalam tetingkap puncak, dan menghantar amaran melalui WhatsApp atau e-mel sebelum selang itu ditutup, supaya operator masih ada masa untuk melambatkan satu chiller atau menangguhkan satu kitaran proses.

Langkah seterusnya

Jangan tukar tarif berdasarkan gerak hati atau kerana kilang sebelah kata mereka jimat. Tarik data selang 30 minit anda, kira nisbah MD puncak berbanding MD keseluruhan, dan bandingkan kedua-dua struktur dengan angka RP4 sebenar. Jika nisbah itu jauh di bawah 92 peratus, kes untuk ToU biasanya jelas. Jika ia hampir 100 peratus, kekal di tarif Umum dan uruskan MD anda.

Jika anda mahu bantuan membaca profil beban anda, hantar bil TNB dan data selang 30 minit anda kepada kami melalui permintaan demo. Kami akan tunjukkan bila MD anda sebenarnya berlaku dan berapa beza bil anda di bawah kedua-dua tarif.